اماکن تاریخی

معرفی ساحات باستانی وآبده های تاریخی ولایت کندز

        این ساحات (۱۹) گانه تاریخی ،شامل تپه های تاریخی ،قلعه های تاریخی ،مساجد وزیارتگاه ها میباشد که برخی آن درداخل شهر وتعداد آن در ولسوالی های مربوطه ولایت کندز موقعیت دارد که ذیلا طور مختصر در مورد معرفی هریک از این ساحات تاریخی می پردازیم .
 

۱ـ ساحه باستانی کهنه قلعه ( بالاحصار) کندز:

     بالاحصارکندز که نمایندگی از کندز باستان میکند بنای اصلی آن درزمان کی خسرو پادشاه بلخ باستان گذاشته شده بعد از گذشت صد ها سال درزمان شاه مقاتل کندزی بصورت اساسی ومستحکم ساخته شده است درمرور زمان چندین مراتب مرمت کاری صورت گرفته است .فردوسی حماسه سرای بزرگ قرن چهارم هجری قمری درشهنامه خود از کندز نام گرفته وکندز را ناحیه دانسته که در بین بلاد بلخ وتخارستان واقع بوده دو دریای خروشان ازدوجناح آن عبورمیکند که دریا های مذکور شاید دریای آلچین ودریای چهاردره باشد که دریا آلچین ازسمت شرق داخل گردیده ازجناح شمال کندز میگذرد ودریای چهاردره از جنوب کندز داخل گردیده از سمت غرب کندز عبورکرده وبلاخره هردو دریا درموضع بوزقسم باهم یکجا شده ازوسط ولسوالی قلعه زال عبورکرده بدریای آمو میریزد وهم عقیده به این میرود که ساختمان بالاحصاربلخ روی یک نقشه صورت گرفته طوریکه مخروبه های هردو بالاحصاردیده شده ومورد ارزیابی قرار گرفته است ساختمان آنها خیلی باهم شباهت دارد اما وسعت بالاحصار بلخ دوبرابر ساحه بالاحصار کندز زیاد است هکذا هردو بالاحصاربیک استقامت در جناح جنوب رود آمو ساخته شده فاصله هرکدام آن از دریای آمو طور تخمین درحدود شصت وپنج تا هفتاد کیلومتر باشد فاصله بین هر دو بالاحصار را دشت های وسیع وفراخ تشکیل داده است ، هکذا طوریکه بالاحصار کندز ومخروبه های آن دیده می شود در دوقسمت ساخته شده یک حصار آن شکل مسدس دایروی داشته شاید در ساحه دو جریب زمین ساخته شده ودر هر ضلع آن آثار یک برج دیده می شود ودر وسط مرکزی داخل بالاحصار آثار دوکانهای کلا فروشی وزرگری طور خاک توده دیده می شود ، دورادور بیرونی حصار از عقب خاکریز شده ودر ختم خاکریز خندق عمیق وعریض حفر گردیده ، عمق این خندق شاید در سابق ده متر بوده وعرض آن چهل متر تخمین میشود ، خندق دورحصار همیش ازز آب پربوده توسط آن از حمله ناگهانی دشمن دفاع میشده وارتفاع دیوار حصارکلان از  سطح خندق درحدود ۳۰ مترتخمین میشود وعرض دیواراصلی حصار دومی در جناح شرق بالاحصار در زمان شاه مقاتل کندزی اعمارگردیده است. که نهرمشهورگلتپه که در سابق بنام دریای گاوکش هم یاد شده ازبین هردو حصارعبورمیکند بشکل مستطیل ساخته شده واین حصاررا قرارگاه زمامداران ویا حرم سرای شاهان ومیران می نامند . ارتفاع دیواراین حصار ازسطح زمین ۲۰ متربوده عرض دیواراز چهارتا پنج مترمی باشدر سالهای ۱۳۵۰ – ۱۳۵۱ هردو بلاحصار از طرف باستان شناسان تا عمق شش الی هشت مترحفریات گردیده بود ودر سطح پایین بالاحصار الی شش مترآثار آتش سوزی های دوران چنگیزیان بخوبی مشاهده گردیده است.

کهنه قلعه کندز


    
کهنه قلعه یا بالاحصارکندزنظربه تاریخ طبری سه هزاروپنجصد سال تخمین که عصرسخاوت حضرت سیدنا   ابراهیم (ع) میباشد بعد ازمدت ذریعۀ یکی ازپادشاهان فارسی که منوچهرازنبیرۀ فریدون بوده آباد شد ، دارای چهاردروازه دوحصارکلان وکوچک متشکل از عمارات بوده ودربین یک خندق عظیم آب که دورادورآن یک دیوارمیباشد قرارگرفته است . باحصار کندز(۱۷۴) جریب زمین مساحت داشته ودر جریب زمین مساحت داشته ودر۳ کیلومتری شمال شهرفعلی موقعیت دارد وسجل شده میباشد که درپیوند به این ساحه تاریخی ازسوی برخی ها روایات مختلف ارائه گردیده که قرارذیل است.
    
درزمان پادشاهی سلطان حسین بایقرا بالاحصارکندزتوسط والی آن امیزخسروشاه مجدداً اعمارشد وبه حیث مرکزتخارستان تعیین شد.
ددرددرزمان امیرشیرعلی خان وامیرعبدالرحمن خان بالاحصارکندز توسط مرکزمیران ازبکی اداره میشد، امثال:سلطان مرادخان، امیراطالغ بیگ وامیرشاه مراد خان درباحصارحکومت داشتند.

تا رتازمان سلطنت امیرامان الله خان حکومت میران ادامه داشت وبعداً سقوط نموده کندزبه حیث حاکم نشینی تبدیل شدومرکزآن به خان آباد انتقال یافت.
...ببابالاحصارکندزتقریباً (
۴۰۰۰) سال قبل ازامروزساخته شده که درزمان کیخسروپادشاه آریانا " بلخ" امروزی وچندین خاندان دیگررعیتهای گلگون سواربخدی ،خاندان کندزی روین تنان ، شاه مقاتل کندزی وخاندان خزان یاغزان دربالاحصارحکومت کرده اند ودرقرن هفتم هجری قمری توسط عساکرچنگیزآتش زده شد که تقریباً حدود بیش از(۱۰۰۰) سال را دربردارد.

۲ـ تپه تاریخی کلـــــــــــه مناره:

      درغرب بلاحصار کلان به مساحت کمتراز یک کیلومتری تپه مخروبه وجود دارد که بنام کله مناره شهرت دارد  در داستانهای قدیم چنین آمده است که درقرن هفتم هجری وقتیکه چنگیزیان  با لشکربیشمار وخون آشام بعد از انهدام خوارزم شاهان از رود آمو عبور نموده اولین حمله وحشیانه آن در کشورما متوجه کندز باستان وبلخ باستان گردیده بود،دربیرون حصار- جنگ سختی درگرفت ، سرانجام چنگیز امرقتل عام را بشمول حیوانات صادر کرد واز جسد زنده ومرده انسان مناره بالا کرد که کله مناره موجوده از رقت بار ترین یادگارچنگیزیان درکندز می باشد. همینکه چنگیز دربیرون حصار از قتل عام فارغ گردید توجه اش را خندق پرآب ودیوار های بلند وعریض حصار ومردم دلاور جلب کرد لشکرچنگیز بعداز ده روز محاصره خندق پرآب را توسط زورق ساخته شده عبورنموده  لعه کوب و به کمک منجنیق قسمت بالای شمال غربی قلعه را تخریب وداخل حصار نظامی کندز گردیده ه بعد از مقاومت سخت نظامیان داخل قلعه که تا آخرین نفر شان مقاومت نشان دادند ولشکریان چنگیز تلفات زیادی را متحمل شدند.

      چنگیز این حصار مستحکم تاریخی راطعمه حریق وبا خاک برابر ساخت وزنده جانی را باقی نگذاشت بی مورد نخواهد بود راجع به استحکام این حصار تاریخی تفصیلاًت بدهم. حیات شهری در کندز مانند سایر بلاد افغانستان ، بلخ ، فاریاب وسمنگان از سالهای قبل از میلاد  شروع گردیده بود آثار وشواهد زیاد تمدن این نقاط را بصورت بارز وانمود میسازد وهمچنان از مطالعه اسناد واضح میگردد  که چندین خانواده در این شهر وحصار تاریخی حکومت کرده اند که معروفترین آنها عبارت اند از: (سواران بخدی) (خاندان کندزی) (رایت های گلگون) وپهلوانان روین تن که در این جا مسکن اختیار نموده اند وتپه های هم درگرد ونواحی کندز دیده میشود که خرابه های آن ازاعتلای دوران باستان نماینده گی میکند ، چنانچه قبلاً گفتیم این حصار اصلاً در زمان کی خسرو ویا کی قباد بنا یافته وبعداً به مرور زمان وگذشتاندن دوره ها اسطوره یی درزمان شاه مقاتل کندزی دوباره تجدید ساختمان گردیده واین حصار بنابر موقیعت مهم جغرافیای از لحاظ نظامی ودفاعی اعمار گردیده بود که فعلاً حصارمتذکره بحیث یک قلعه متروک دربالاحصار کندز واقع بوده واطراف آن شهر کهنه کندز قرار دارد. هیون تثانگ زایر چینی شهرکندز را «هیو» یاد کرده واین منطقه را مرکزبودائی دانسته واظهار کرده است که چند صد روحانی وراهیان بودائی را در این جا دیده بود بسترنج در کتاب (سرزمین های خلافت شرقی ) درصفحه ۴۵۴ در جوار ساحل معاون رود جیحون در قرن چهارم میلادی رباطی بسیار مستحکم با دیوار های بلند واقع بوده که آن را رباط میله میگفتند از اینجاه راه بلخ از رود جیحون عبور میکرد وپس از طی سه منزل ماورانهر وبلاد ختل یا ختلان میرسد. خلاصه اینکه این قلعه مستحکم توسط مغل ها در عصرخوارزم شاهان به ویرانه مبدل گردیده مدت مدیدی بشکل ویرانه وجنگل باقیمانده است.

 ۳ـ ساحۀ باستانی تپه زیر دوره یا میدان بزکشی:

      تپه زیر دوره یا میدان بزکشی در پنج کیلو متری جنوب شرق شهر کندز موقعیت دارد که در وسط آن میدان بزکشی قرار دارد قبلاً اطراف آن توسط تپه های خاکی احاطه بوده است سلسله این تپه‌ها  الی ولسوالی خان‌آباد و دشت کندهاری ولسوالی علی‌آباد امتداد یافته، تپه های که میدان بزکشی را احاطه نموده از استقامت شرق و شمال متاسفانه در طول دهه اخیر کاملا برداشته شده و به شکل نمرات رهایشی توزیع گردید است قسمت کوچک از تپه که در قسمت شمال و شرق باقی مانده بقایای خشت های ۴۰ + ۴۰ + ۱۰ سانتی متر دوره کوشانی‌ها  به ملاحظه میرسد در قسمت شمال ساحه سرک احداث گردیده است که سبب تخریب بیشتر آن گردیده است ساحه یاد شده شرقا به کارته فیض آباد، غربا منازل مسکونی و مکتب، شمالا به قریه ابرهیم‌خیل، جنوبا به تپه و منازل رهایشی محاط می‌باشد ساحه متذکره مربوط دوره کوشانی‌ها بوده که  قسمت زیادی آن تخریب و غصب گردیده است که این تخریبات از قسمت شمال ساحه تقریبا یک کیلو متر و از سمت شرق تقریبا   ۵۰۰  متر و بیشتر از آن را احتوا میکند.

۴ـ آبدۀ تاریخی مسجد ساقی بایی :

ساقی بایی

     مدرسه ساقی بائی در شهر کهنه کندز بطرف آفتاب برآمد در اخیر قریه آهنگری موقعیت دارد مدرسه متذکره طورچهارکنج ومربع شکل ازخشت پخته ومواد گچ وآهک قسم رواق وگنبدی به سبک معماری هنردوره تیموریان هرات ساخته شده درسه طرف مدرسه یعنی شمال، جنوب وغرب آن برای مدرسین وطلاب حجره های پخته کاری وگنبدی با تزینات مخصوص ساخته شده بود ، داخل مسجد مانند مساجد جامع هرات ، مسجد امام فخرالدین ارزی مسجد مولاناعبدالرحمن جامی ومسجد خواجه پارسا بلخ منقوش بوده است بقول موسفیدان محل مرحوم ملا محمد اسحق که درسال ۱۳۵۷ هجری شمسی به سن نودوپنج سالگی درکندز پدرود حیات گفته موصوف درحدود سنه ۱۲۸۶ هجری شمسی درمدرسه ساقی بائی درس خوانده است مدرسه یاد شده درآن زمان مرکز علوم دینی بوده است. حجره های اطراف آن تا اندازه آباد بوده ولی اکنون رواق وحجره های اطراف مدرسه کاملاً منهدم گردیده است صرف گنبد مسجد بشکل مخروبه باقی مانده است.

۵ـ تپۀ تاریخی و زیارت چهل دختران:

چهل دختران


      تپه و زیارت چهل دختران که در یک کیلو متری جنوب غرب تپه  کله مناره موقعیت دارد شمالاً زمین‌های زراعتی و منازل رهایشی، جنوبا منازل مسکونی، شرقاً منازل مسکونی و غربا نیز منازل رهایشی واقع گردیده است آبده مذکور نظر به گزارش هیئت باستان‌شناسی ارزش فرهنگی داشته که باید حفظ و نگهداری گردد در مورد این آبده افسانه ئی وجود دارد که در زمان تجاوز لشکریان چنگیز مصادف به روز اول عید قربان در حالیکه تعداد چهل دختر جوان مصروف (عید گشتک) بودند و لشکریان می‌خواستند که بالای آنها حمله کنند در این وقت آنها داخل مسجد رفته و دعای نجات خویش را از پروردگار نمودند و خداوند "ج" با حکمت خویش این مسجد را به تپه خاکی مبدل نموده و دعای آنها به درگاه الهی مقبول گردید وضعیت فعلی این تپه  قسمی است که خاک  اطراف آن توسط مردم محل کندن کاری و این امر باعث شکست قسمت عظیم این آبده گردیده است که البته با تلاش مکرر در قسمت حفظ تپه مذکور تا الحال توجه به آن صورت نگرفته و به حالت تخریب و غصب قرار دارد.

۶ـ آبده تاریخی مسجد حاجی شهید:

       یکی از مساجد دیگرجامع باستانی ولایت کندز مسجد حاجی شهید می باشد که درحومه شمال شهرکندز درنزدیکی تپه تاریخی بالاحصار موقیعت دارد به نقل از کتب تاریخی این مسجد (۴۰۰) سال قدامت تاریخی دارد مسجد دارای یک حوض سرپوشیده بشکل گنبدی می باشد حوض متذکره به مرورزمان تخریب وصرف بقایای آن چیزی دیگرباقی نمانده است . مسجد حاجی شهید که قبلاً بنام مسجد مومن اخته شهرت داشت به روایت از مرحوم سید عبدالقیوم «عسکر» مولف کتا ب مشاهیرکندز شخص بنام شیخ ابراهیم( الزهری) یکی از معلمین حجاج افغانی دربیت الله شریف که همه ساله به کندز میامده درسال ۱۳۱۱ به اتفاق پسر۱۴ ساله اش که به کندز آمده بود ودرخانه محمد امین یکتن از باشنده گان جوار مسجد مومن اخته مهمان بود، شب هنگام از طرف دزدان که درکمین بودند ناجوان مردانه بقتل میرسد بعد از همان تاریخ مسجد مذکور بنام مسجد حاجی شهید مسمی گردیده که جسد حاجی مذکور وپسرش در همین مسجد مدفون می باشد.

حاجی شهید

      سبک معماری این مسجد به سبک معماری منارروضه مطهرحضرت علی کرم الله وجهه که درمزارشریف موقعیت دارد کاشی کاری گردیده است ضخامت دیوارهای مسجد ( ۱۱۷- ۲۰۰ و ۲۸۸) سانتی متربوده وارتفاع آن الی حدود بیست مترمیرسد. مسجد با خشت پخته به شکل گنبدی ساخته ودرسقف آن ازچوب استفاده نگردیده است مساحت حیاط مسجد بیش ازچهارجریب زمین بوده ودروسط آن ده قبروجود دارد که خود حاجی شهید نیزدرمیان آنها مدفون است طی سالهای اخیردرقسمت شرق مسجد اتاقهای جدید برای طلاب ساخته شده واکنون طلبای زیادی درآن جا مصروف فراگیری علوم وفنون دینی میباشد.

۷ـ ساحه تاریخی گله تپه :

      درجنوب میدان هوایی کندزدرپنچ کیلومتری شهرموقعیت داشته تعداد آن بی شماربوده یک تعداد آن ازطرف افراد واشخاص که اهمیت چنین آثاربرایشان ارزش نداشته ازبین رفته ویک تعداد آنها هنوزموجود اند که البته ازقدامت تاریخی آن احصائیه دقیق دردست نیست اما به استناد یادداشت اهالی که درنزدیک آن محل سکونت دارند بیشترازدوصد سال به این سوموجودیت آنها ثابت میباشد که متاسفانه نسبت جنگهای داخلی کشور درحفظ ونگهداشت آنها مانند سایرآثارتاریخی مربوط این ولایت توجه چندان صورت نگرفته است.

۸ـ ساحه تاریخی تپه جرگذر :

تپه جرگذردرفاصله تقریباً ۳ کیلومتری جنوب شرقی ولایت کندز موقعیت دارد که شمالاً سرک کندز- خان آباد ، جنوباً تپه های میدان هوایی ، شرقاً ساحات قریه وغرباً نیزقریه ونواحی روستای جرگذررا دربرمیگیرد که درمورد قدامت تاریخی این ساحه معلومات کافی موجود دردست نیست.

 ۹ـ آبده تاریخی مسجد جامع تخارستان :

تخارستان

       یکی از بنا های تاریخی سرزمین باستانی کندز، مسجد تخارستان می‌باشد این مسجد که سبک نسبتا قدیم ساخته شده در مرکز شهر کندز موقعیت دارد محوطهء آن بیش از دو جریب زمین بوده مملو از اشجار می‌باشد، از وسط آن نهر آب عبور می‌کند، این مسجد که به شکل گنبدی و با خشت پخته و گل ساخته شده به طرف شمال و جنوب ان رواق های طولانی وجود دارد و به استقامت شرق آن اتاق های زیاد اعمار گریده است که مورد استفاده شاگردان مدرسه تخارستان امروزی می‌باشد قدامت تاریخی آن تقریبا به ۹۰ سال می‌رسد، زمانی‌که حکومت مجدد گرایی غازی امان‌الله خان در اثر اغتشاشات داخلی سقوط کرد، سپس از ان برای تقریبا یکسال کشور دستخوش و حرج و مرج گردید، در همین زمان مرحوم مولوی غلام‌سرور خان چنته که در شهر کندز بسر می‌برد و از دولت مرکز و حاکمیت نظم و قانون حمایت می‌کرد بعد از ختم بحران و بی‌ثباتی به وسیله محمدنادر خان مولوی صاحب مورد تشویق قرار گرفت و پادشاه از او خواست تا مقابل خدمات ارزنده که در راستای استحکام دولت مرکزی انجام داده است چی نوع پاداش را از دولت انتظار دارد، او که قبلا از آن مدرسه‌ ای را بنام دارالعلوم در مرکز کندز اداره می‌کرد و شاگردان زیادی در بخش علوم دینی آموزش می‌داد بنابر احساس مسوولیت دینی‌اش تقاضا نمود تا از طرف دولت بر امر اعمار یک‌باب مسجد جامع و مدرسه علوم دینی به طور اساسی با او همکاری شود تقاضای موصوف مورد پذیرش قرار گرفت بدین ترتیب در سال ۱۳۱۸ خورشیدی اولین سنگ تهداب مسجد جامع شرکت تحت نظر انجنیران کشور جرمنی که در آن‌وقت در استخدام شرکت پنبه بودند و به کمک زارعین از طریق اتحادیه شرکت پنبه گذاشته شده در حصه اعمار گنبد مسجد که وسعت آن از ده متر مربع بیشتر است دچار مشکلات گردیدند و شخص بنام استاد یعقوب تاشقرغانی که در ساختن گنبد مهارت داشت، اعمار این مسجد را به عهده گرفت که به وسیله خشت پخته و مساله گنبد مذکور را به پایه اکمال رسانید و مفتخر به بخشش یک سیت سامان بنایی از جانب انجنیران جرمنی گردید.

      این مسجد در سال ۱۳۳۶ خورشیدی تحت عنوان مدرسه دینی تخارستان در چوکات وزارت معارف کشور رسمیت یافت و از همان ایام الی اکنون تخصیص و بودجه آن از طرف دولت مرکزی تادیه می‌گردد.

۱۰ـ آبده تاریخی زیارتگاه خواجه مشهد ولی "رح" :

     حضرت خواجه مشهد بابا یکی ازمزارهای مشهوروفیاض شهرکندزاست، ودربین مردم خوارق بعد ازمرگ موصوف شایع است. زیارت خواجه مشهد درگوشۀ جنوب شرق شهرکندز واقع ودرقریه خواجه مشهد که بنام نامی شان شهرت دارد مدفون است. جناب خواجه مشهد بجزازلوحه سنگی که بالای مرقدش کیبته گردیده کدام مآخذ تاریخی ندارد که ایا ازکدام سرزمین تشریف آورده وبه دورۀ کدام یکی ازشاهان افغانستان زنده گی کرده وچه شغل ومسلکی داشته تنها این قدرفهمیده میشود که جناب شان شاید ازمشهد ایران بدینجا آمده ویادرهمین موضوع به شهادت رسیده باشد. چون ازقدیم الایام مرجع زایرین عوام وخواص سرزمین کندزاست وبدان اعتقاد راسخی دارند، لوحه پای خواجه مشهد سنه ۱۰۲۵ هجری حک گردیده است وطرف سرمبارک شان شهرت کاملۀ آن تحریریافته مگرباثرانفصال چند پارچه سنگ لوحۀ اسم وغیره محووازبین رفته محض این قدرخوانده میشود عالی جناب زیدالمعانی متباقی لوحه شکسته وقطع آن هم وجود ندارد وبرعلاوه برآن قبرخواجه مشهد گنبد برزگ اعمارگردیده که طرزبنای روضۀ مبارکه با بناهای عصرسلطان بزرگ غزنوی شباهت کلی دارد. برخی ازابیاتی دری به دوطرف لوحه به خط نستعلیق تحریریافته شاید آنهم ازطرف حجاران درین اواخریعنی شکسته وقطع آن هم وجود ندارد وبرعلاوه برآن قبرخواجه مشهد گنبد برزگ اعمارگردیده که طرزبنای روضۀ مبارکه با بناهای عصرسلطان بزرگ غزنوی شباهت کلی دارد. برخی ازابیاتی دری به دوطرف لوحه به خط نستعلیق تحریریافته شاید آنهم ازطرف حجاران درین اواخریعنی ۳۶۵ سال قبل ازامروزصورت گرفته باشد.

خواجه مشهد


       یک جمعیت ازخانواده های سادات از
۱۲۰ سال به این طرف درجوارمزارمذکورمتوطن بوده است که ازولایت ننگرهار بدینجا آمده اند. ابیاتیکه بالای سنگ قبرجناب منقوش است تاجایکه خوانده شده است قرارذیل است:

اگرتو بخوانی مرا که راند مرا                به قهراگربرانی که خواند مرا
که مارا بدنیا ولـــــــــــــی بود                چوآمد عجل شادی برباد بود
ندارم بـــــــدون تو فریاد رس               پناهم بفــــــــضل توباشد وبس
بروتکـــــــــیه برزنده گانی مکن              محوی به عمـــــــــروجوانی مکن
فلک جهان است که به هیچش تحرز          ای که پای ازنخوت نهادی برخاک


۱۱ـ ساحۀ باستانی کهنه قلعه ولسوالی خان آباد:

کهنه قلعه خان آباد


      .ساحۀ باستانی کهنه قلعه خان آباد در
۱۳ کیلومتری شمالشرق این ولسوالی موقعیت دارد که شمالاً وجنوباً به زمین های زراعتی ودریا، شرقاً به پروژه آبیاری وغرباً به زمین های زراعتی کانال ، سرک عمومی اقتاش واقع است ازوسط این قلعه کانال بندربرق درزمان محمد داود خان گذشته وقسمت ازبقیه ای دایروی اعمارودارای برج ها وشاه برج ها میباشد که نمایانگردوره های مختلف ساختمانی بوده دیوارهای احاطوی ازپخسه وخشت خام مربع ومستطیل شکل دوره تیموریان وغوریان استفاده شده درداخل قلعه زراعت نیزصورت گرفته وساحه تقریباً ازبین رفته وبه گفته باستانشناسان ازین محل پیکرهای دوره اسلامی وقبل ازاسلام نیزبدست آمده است.


۱۲ـ تپه های تاریخی چهاردره:

     تپه های متعدد تاریخی درولسوالی چهاردره این ولایت وجود داشته که بنابرملحوظات امنیتی تاهنوزبه ثبت وراجستران اقدام نگردیده است.

۱۳ـ ساحۀ تاریخی کهنه قلعه یا تپه مهرنگار مربوط ولسوالی حضرت امام صاحب :

کهنه قلعه امام صاحب

      ولسوالی حضرت امام صاحب یکی ازولسوالی های درجه یک ودرهشتاد کیلومتری شمالشرق ولایت کندزموقعیت دارد که ساحۀ باستانی کهنه قلعه در دوصد متری جنوب زیارت امام صاحب صاحب اخذ موقع نموده ودرطول تاریخ به نسبت عوامل مختلف اقلیمی ومحیطی تخریب وبه مخروبه مبدل گردیده است. ساحۀ متذکره شرقاً به گذرقلعه ، غرباً به مخمل کوچه وروضه مبارک وجنوباً به منازل رهایشی محاط میباشد، دروازه ورودی قلعه به سمت غرب قراردارد درداخل این صفوف لایه های خاکستربه ملاحظه رسیده وپارچه های ظروف سفالی دوره های قبل ازاسلام بدست آمده ضمناً دربالای ساحه ساختمان دولتی مربوط به پولیس محل به منظورامنیت ساحه اعمارگردیده است.

۱۴ـ ساحۀ باستانی رباط ولسوالی حضرت امام صاحب:

     این ساحه درنیم کیلومتری ولسوالی حضرت امام صاحب موقعیت دارد که حدود پنج جریب زمین را احتوا مینماید اطراف آنرا منازل رهایشی احتوا کرده وحتی خود رباط هم درمعرض خطرجدی مبنی برتصرف اشخاص وافراد نامعلوم جهت نمرات رهایشی قراردارد که احتمالاً ساحۀ مذکورکمند قافلۀ اسکندریه بوده است.

۱۵ـ ساحۀ باستانی تپه مرچ:

تپه مرچ درقریۀ ناصری های کندزبطرف جنوب چله مزارموقعیت داشته که شمالاً قریه ناصری ،جنوباً میدان هوایی یا قریه رستاق آباد ، شرقاً قریه ناصری ها وغرباً نیزمنازل رهایشی وزمین های زراعتی میباشد. درمورد قدامت تاریخی معلومات دقیق دردست نیست.

تپه مرچ

۱۶ـ ساحۀ باستانی منگ تپه:

     منگ تپه نیزدرقریه ناصری ها نزدیک به تپه مرچ قراردارد. که چهاراطراف آنرا زمین های زراعتی احتوا کرده است قدامت تاریخی آن معلوم نمی باشد.

۱۷ـ ساحۀ باستانی قلعۀ ذال وتپه های تاریخی مربوط آن:

      بنابرحکایاتی این قلعه منسوب به ذال از پسر سام پهلوان وپدر( رستم داستان) ،پهلوان جهان شاهنامه فردوسی است ذال وپسرانش در عصر افراسیاب ،کی خسرو ، کی قباد وکی کاوس در حدود (۸۰۰) سال پیش ازمیلاد زنده گی پرمسرت وخوشی داشتند.  

      ذال بخاطر تحکیم امنیت وبرقراری عدالت در بین مردم، قلعه را اعمار نموده بود که (۱۶۰۰) جریب زمین مساحت داشت ،اطراف قلعه را دیوار مستحکم بنا نهاده بود که خشت های آن۵۰ سانتی متر طول و۵۰ سانتی مترعرض و۲۰ سانتی ضخامت داشت هیچگاه وهیچ کسی بدون امر وی داخل قلعه شده نمیتوانست ،قلعه متذکره به مرور زمان تخریب گردیده ،فعلا هیچ اثری از قلعه وجود ندارد.

       قلعه ذال وتپه های تاریخی آن ازقدیم الایام وجود داشته ازمرکزتقریباً حدود ۴۵ کیلومتربه طرف جنوب غرب ولسوالی امام صاحب موقعیت دارد وتا فعلاً مدیریت حفظ میراثهای فرهنگی موفق به دریافت معلومات مزید درمورد آن نگردیده است.

۱۸ـ آبده تاریخی روضه مطهر و مسجد حضرت امام صاحب "رض" :

       مسجد وروضه مطهر حضرت امام صاحب در دوکیلومتری ولسوالی حضرت امام صاحب قرار دارد ،در تاریخ زبان ترکی نام سابقه امام صاحب (ارهنگ) یا گنج درسینۀ خاک گفته شده است.                                                                                   

       به اساس جریب وسروی هیئت فنی ریاست محترم آبدات تاریخی روضۀ حضرت امام صاحب بتاریخ ۵/۳/۱۳۸۹ – ۲۹جریب، ۵ بسوه و۸ بسواسه که ۵۹۱۷۰/۵۰ مترمربع میباشد. مرقد مطهر روضه شریف در سال ۱۲۹۱ هجری شمسی تاسیس یافته است به که استناد کتب تاریخی وفرهنگی به اثرتوجه سید ابوبکر اریب ورسجی میرساند طلایع وزیرخلفای فاطمی درسنه (۵۰۰) سرمطهر حضرت امام حسین (رض) بن حضرت علی کرم الله وجهه  ازعسقلان شام که مدفون بود بعدازجنگهای صلیبی دربدل مبلغ سی هزار دینار از نزد مسیحیان بیت المقدس خریداری وشبی با گروه ازترکان سرمبارک را ازمدفنجا کشیده وازآنجا به تخارستان منتقل ودرمنطقه بنام ارهنگ که فعلاً بنام ولسوالی حضرت امام صاحب مسمی می باشد بخاک سپرده شده است که بیشتراز(۹۰۰) سال قدامت تاریخی دارد.                    

۱۹ـ ساحه باستانی تپه تاریخی ژوبین ولسوالی علی آباد :

      تپه ژوبین علی آباد تقربیاً در ۳۰ کیلومتری جنوب غرب کندز قرارداشته دریای بغلان قسمت جنوب تپه را به دو حصه تقسیم کرده است ازساحۀ مذکورپارچه های سفالی دوره های اسلامی چون: تیموریان، غزنویان وقبل ازاسلام یعنی دوره کوشانی بدست آمده است بطرف غرب آن دریای بغلان ودروازه تپه درهمین سمت به ملاحظه میرسد که نشان دهندۀ آن است که داخل تپه یاد شده خانه وجود داشته باشد متعلق به ادوارتاریخی که تاهنوزبصورت دقیق کشف وسروی نگردیده است میباشد. 

تپه ژوبین