تاریخ


ولایت باستانی کندز


کندزازجمله ولایات کهن وبزرگ افغانستان محسوب میگردد کندزرا درادوارمختلف تاریخ بنام های مختلف مانند اپاسکا  ، کهندژ وکندزیاد نموده اند . این ولایت موقعیت مهمی جغرافیایی داشته زیرا زمانیکه اسکندرکبیر درسالهای 330 ق م درمقابل بیسوس که خویش را پادشاه خوانده  بود لشکرکشی میکرد، اپاسکا یعنی کندز امروزی را پایگاه نظامی خویش قرار داده بود.   کندزکه سال های زیاد بنام کهندژ بوده وطی نسل ها و  گذشت زمان به  کندزتغییر نام یافته است.از اهمیت تاریخی خاص  برخورداربوده و درگذشته ها  پایتخت تخارستان بود، در روزگار دولت یفتلی 2000 سال قبل از این شاخه ازمهم ترین راه تجارتی که صفحات جنوب هندوکوه را از راه کوه دامن وکوهستان به صفحات شمال وصل میکرد به این شهر میرسید درصفحات شمال هندوکوه کندز بین تخارستان وباکتریان ایستگاه مهمی بودکه از آن راه تجارتی سه شاخه شده یکی به طرف بلخ دیگری به طرف تخارستان وسومی مستقیماً بطرف رود آمو میرفت.

اینکه فردوسی طوسی درشاهنامه پنج مورد ازکندزیادکرده دلیلی برسابقه تاریخی وعظمت این شهرشده میتواند.

شهرتاریخی کندز درادوار مختلف تاریخ به حصه های ازاین حدود وسیع نقل مکان نموده وچندین بارخراب شده است، این شهردرقرن هفتم هجری یک باردیگر آباد ومرکز تخارستان قرارگرفته وباردیگر ویران گردیده است.

ازاوراق تاریخ برمی آید که چندین خانه دان دراین شهرتاریخی حکومت کرده اند ازقبیل سواران بخدی، خاندان کندز، رایت های گلگون وپهلوانان رویین تن.

هیوان تسنگ زایرچینی کندزرا به شکل هویچ HOWAH ثبت کرده وبقول او چندین صدروحانی بودائی درآنجا سکونت داشتند وهم ازده معبد بودائی دراین شهر نام برده است.

درعهد اسکندر مقدونی وبعداز آن تا آخرین سلاله آنها مناطق کندز یا (دراپاسکا) جزمناطق باختربوده، مرکزمهم وتقاطع راه ابریشم میان دامنه های پارا پامیزدوبلخ مقرفرماندهی اتیوتیدموس به شمار میرفت.

دراین ولایت، آبده های زیادی مانند: بالاحصارخورد وکلان، کله مناره، تپه چهل دختران، مسجدحاجی شهید، مسجدساقی بای، زیارت خواجه مشهد، روضه مبارک امام صاحب، قلعه مهرنگارامام صاحب، تپه متصل دوره کندز، تپه جرگزر، گل تپه،  زیارت حضرت سلطان بابا ،تپه ژوبین درولسوالی علی آباد، تپه مرچ، مگس تپه، کهنه قلعه خان آباد، قلعه زال وغیره تپه های اطراف که ثبت وراجستر میباشند.

  کندز یاقندوز، یکی ازولایات شمالشرق کشورباستانی ما افغانستان بوده مرکز آن کندز است که یکی از شهرهای مهم، تجارتی و بندری افغانستان بشمار میآید، این ولایت دارای زمین های حاصلخیز، دو دریای بزرگ ، یک میدان هوائی ویک بندرتجارتی  که بنام شیرخان بندر میباشد،  این ولا 270 کیلومتر با کشور تاجکستان سرحد داشته و دریاآمو  دوکشور ویا ولایت کندز را ازکشورتاجکستان جدا ساخته است. مدرسه عالی دینی تخارستان ، انستیتیوت تربیه معلم  و لیسه شیرخان ازجمله مکاتب پرقدامت آن هستند که نسل های ماقبل آموزش و پرورش دیده اند.

موقعیت جغرافیایی، مساحت، نفوس و تقسیمات اداری:

ولایت کندز که دارای مساحت 7668.7 کیلومترمربع بوده وازسطح بحر405 مترارتفاع داشته و در 36,22 درجه، 58,12 دقیقه و30 ثانیه عرض البلد شمالی ودر 68,6 درجه، 52,5 دقیقه و16 ثانیه طول البلد شرقی واقع است وبیش از917900جمعیت دارد واکثرباشنده گان آن را اقوام وملت های ،پشتون،تاجک،ازبیک ،هزاره ،ایماق،بلوچ،ترکمن وکوچی ها تشکیل میدهد.کندز درحدود337 کیلومتری شمال شهرکابل موقعیت داشته که درحدود 65% مردم این ولا به مالداری، زراعت وباغداری اشتغال دارند.
این ولایت در جنوب دریای آمو واقع بوده که در شرق آن ولایت تخار ، در جنوب آن ولایت بغلان و در غرب آن ولایت سمنگان و مزار شریف موقیعت دارد.وزون شمالشرق را دربین ولایات بدخشان ،تخاروبغلان میسازد ولایت کندز دارای جنگلات زیاد و چندین فابریکه مانند  فابریکات پنبه، صابون سازی وروغن سپین زر، فابریکه پروسس لبنیات، فابریکه پروسس برنج،آرد ترمیده  جوس میوه، وفابریکه بادنجان رومی وصنعت حکاکی و دست دوزی وغیره میباشد .

تقسیمات اداری این ولایت به شرح ذیل است:

  • مرکز ولایت شهر کندز
  • ولسوالی حضرت امام صاحب
  • ولسوالی دشت ارچی
  • ولسوالی قلعه ذال
  • ولسوالی چهاردره
  • ولسوالی علی آباد
  • ولسوالی خان آباد

 

 

شهر کندز

 

 

نواحی

نفوس تخمینی

 
 

1

29788

 

2

20310

 

3

33850

 

4

29788

 

5

13540

 

6

8124

 

مجموع

135400

 
 

شهرکندز مرکز ولایت کندز بوده که در سلسله ولایات شمالی افغانستان دقیقاً در مرکز زون شمالشرق 36.30º-37.33º  درجه طولا لبلد 68.02º-69.35º  عرض البلد موقعیت دارد. کندز ولایت درجه اول بوده و شاروالی آن در سال 1310 شمسی تأسیس گردید. به اساس معلومات حاصله از دفتر ولایتی احصائیه، این شهر دارای  نفوس 135400 نفر ( 65800 اناث) در شش ناحیه  و 120 گذر می باشد. جدول ذیل بیان گر نفوس شهر کندز به اساس هر ناحیه میباشد. ساکنین شهر کندز اکثراً به زبان های پشتو و دری تکلم می نمایند چون پشتونها و تاجک ها اقوام بزرگ را در این شهر تشکیل میدهند ، در حالیکه  ازبیک ها، هزاره ها، ترکمن ها، ایماق ها و یک تعداد اقوام کوچک دیگر نیز در این ولایت زیست دارند. ولایت کندز را در زمان های قبل بنام کهندژ یاد میکردند که بعداً بنام قندوز و کندز مسما گردیده است. کندز یکی از ولایات زراعتی کشور بوده و از حاصلات خوب درجه یک زراعتی برخوردار میباشد و بنابر همین دلیل اکثراً بنام کندو ویا ذخیره گاه افغانستان یاد میگردد.

 

 

مرکز ولایت کندز دارای تپه های تاریخی از قبیل تپه بالا حصار ، تپه چهل دختران ، تپه کله مناره و همچنان مساجد تاریخی از قبیل: مسجد جامع حاجی شهید و مسجد جامع ساقی بایی میباشد ، که این دو مسجد در ناحیه چهارم شاروالی کندز موقعیت دارند.

 

 

 

زراعت یگانه منبع عمده درآمد مردم بشمار رفته و با اهمیت ترین محصولات زراعتی آن  برنج ، گندم ، جو ، میوه جات و سبزیجات میباشد.  تهیه و تولید محصولات حیوانی و پرورش مواشی  از سایر  فعالیت های معیشتی این مردم محسوب میشود.

 

وضعیت اقتصادی شهر کندز به دلیل علاقه کم به سرمایگذاریها و  برنامه های اقتصادی صنعتی چندان خوب نیست با وجود اینکه از لحاظ استراتیژیک کندز موقعیت ویژه را در حوزه شمال شرق دارا میباشد چون از یک طرف مرکز حوزه شمال شرق بوده و از طرف دیگر با ولایات بغلان، بلخ، سمنگان و تخار هم مرز است. علاوتاً از اینکه مرکز ولایت همسرحد با تاجکستان است به اهمیت آن افزوده میشود. فرایند انکشاف زیر بنائی بخصوص ساخت سرک ها نسبتاً خوب بوده و کندز در گذشته های نزدیک شاهد قیرریزی 30 کیلومتر سرک بوده است. روی همرفته، سالهای جنگ و خشک سالی های چند سال اخیر تاثیرات ناگوار را بر وضعیت اقتصادی مردم گذاشته است. طبق تخمین های محلی بازدهی فعالیت های تجارتی به بسیار مشکل به یک دهم نتایج این فعالیت ها در سال های قبل از جنگ تقرب مینماید و بیکاری نیز در حال افزایش است.